Trenerzy jako fundament rozwoju młodych piłkarzy
W polskim futbolu od lat trwa debata o problemach strukturalnych, które mają bezpośredni wpływ na rozwój piłki nożnej, a przede wszystkim na losy trenerów i młodych piłkarzy. Zmiany w systemie licencyjnym, brak realnej szansy dla doświadczonych trenerów oraz dominacja układów w piłce nożnej spowodowały, że polski futbol znalazł się w martwym punkcie. Zamiast skupić się na tworzeniu solidnych podstaw dla młodych sportowców i trenerów, system bardziej przypomina pole bitwy o władzę i pozycje w strukturach piłkarskich, które decydują o przyszłości każdego trenera. Co więcej, zdominowanie tej przestrzeni przez osoby zależne od układów i „karierowiczów” zamiast prawdziwych pasjonatów i fachowców nie tylko osłabia rozwój piłki nożnej, ale także ogranicza szanse młodych piłkarzy na właściwe szkolenie.
1. Wprowadzenie nowych regulacji licencyjnych i ich wpływ na trenerów
W ostatnich latach PZPN przeprowadził kilka kontrowersyjnych zmian w systemie licencyjnym dla trenerów. Z pozoru zmiany te miały na celu podniesienie jakości piłkarskiego szkolenia w Polsce, jednak w praktyce bardzo szybko okazało się, że mają one negatywne konsekwencje. Przede wszystkim zmiany te dotknęły tych trenerów, którzy zdobyli licencje jeszcze w czasach, gdy obowiązywały inne przepisy. Wielu doświadczonych trenerów, którzy posiadają dyplomy ukończenia AWF, zostali pozbawieni możliwości pracy na określonych poziomach rozgrywek, ponieważ nie spełniali nowych, administracyjnych wymagań.
Trenerzy, którzy przez lata budowali swoje kariery na podstawie uzyskanych dyplomów i doświadczenia, zostali postawieni w sytuacji, w której ich kwalifikacje zostały deprecjonowane przez wprowadzenie nowych regulacji, wymagających przejścia przez kosztowne kursy organizowane przez PZPN. Co więcej, niektórzy trenerzy zauważyli, że nowe przepisy były w dużej mierze nieprzejrzyste i niezrozumiałe, a także tworzyły dodatkowe bariery finansowe, które były nieosiągalne dla wielu z nich.
2. Układy i kolesiostwo w polskim systemie piłkarskim
Główna przyczyna takiej sytuacji leży w strukturach piłkarskich, które są zdominowane przez układy, korupcję oraz nepotyzm. Zamiast stawiać na jakość, pasję i doświadczenie, system piłkarski w Polsce bardziej przypomina zamknięte środowisko, w którym kluczową rolę odgrywają osobiste powiązania i lojalność wobec osób sprawujących władzę. Osoby, które rządzą PZPN i klubami piłkarskimi, decydują o wszystkim – od licencji trenerskich, przez powołania do kadr, po stanowiska w klubach. To oni ustalają, kto może zaistnieć w polskim futbolu i kto dostanie szansę pracy w zawodzie.
Przykładów na dominację takich układów jest wiele. Jednym z nich jest historia trenera Wojciecha Łobodzińskiego, który w Arce Gdynia osiągnął świetne wyniki. Mimo to został zwolniony, a na jego miejsce przyszedł Dawid Szwagra. Choć ta zmiana mogła być wynikiem różnicy w wizji prowadzenia drużyny, to jednak pokazuje, jak w dzisiejszym systemie piłkarskim, niezależnie od osiąganych sukcesów, nie masz gwarancji długoterminowego zatrudnienia. Nawet jeżeli wykonujesz swoją pracę najlepiej, decyzje o twoim zwolnieniu mogą być podejmowane przez osoby wyżej w strukturach, które mają zupełnie inną wizję na rozwój drużyny lub klub, i nie muszą one wynikać z twoich wyników. Tego rodzaju sytuacja pokazuje, jak w polskim futbolu brakuje stabilności, a decyzje o trenerach są często zależne od zewnętrznych czynników, które nie zawsze mają związek z wynikami na boisku.
3. Brak pasji i zaangażowania wśród nowych „karierowiczów”
Niestety, oprócz problemu z układami, polski futbol boryka się również z poważnym brakiem pasji i zaangażowania wśród nowych „karierowiczów”, którzy zdobywają licencje trenerskie. Zamiast skupić się na wychowaniu młodych sportowców, na edukacji i rozwoju piłkarskim, wielu nowych trenerów stawia na szybki awans i własną karierę. Ci, którzy z pasją chcieliby pracować z młodzieżą, stają w obliczu sytuacji, w której bardziej liczy się posiadanie „odpowiednich znajomości” w strukturach, niż rzeczywiste umiejętności.
W wielu przypadkach doświadczony trener, który wykazuje pełne zaangażowanie, zostaje zmarginalizowany przez młodszych, mniej doświadczonych „karierowiczów”, którzy są w stanie zdobyć licencję i piastować wysokie stanowiska, bo potrafią dostosować się do obowiązujących układów. Taki system nie tylko nie sprzyja rozwojowi piłkarzy, ale także doprowadza do erozji jakości szkolenia na każdym poziomie. Młodzi piłkarze, którzy trafiają na boiska, nie mają odpowiednich wzorców, a ich edukacja piłkarska jest ograniczona przez osoby, które nie mają rzeczywistej pasji do sportu, a ich jedynym celem jest zdobycie stanowiska.
4. Wpływ tego systemu na rozwój młodych piłkarzy
To, co dzieje się w polskim systemie trenerskim, ma bezpośredni wpływ na rozwój młodych piłkarzy. Piłka nożna to sport zespołowy, w którym rola trenera jest nieoceniona. Trener nie tylko uczy techniki i taktyki, ale również kształtuje osobowość młodego sportowca, motywuje go do pracy, pokazuje, jak radzić sobie z presją i trudnościami. To właśnie trenerzy, którzy mają pasję do sportu, wychowują młodych ludzi na przyszłych mistrzów.
Kiedy jednak na czoło wysuwają się osoby, które nie mają takich wartości, ale liczy się jedynie „kariera” i „znajomości”, cierpi na tym cała struktura piłkarska. Trenerzy, którzy byliby w stanie wychować przyszłych mistrzów, zostają odsuwani, a ich miejsce zajmują ci, którzy w rzeczywistości nie mają odpowiednich kwalifikacji, ale są częścią układu. To prowadzi do tego, że młodzi piłkarze nie trafiają na właściwych mentorów i nie mają szans na pełny rozwój.
5. Przyszłość polskiego futbolu – co trzeba zmienić?
Reforma polskiego systemu piłkarskiego jest absolutnie niezbędna, aby zmienić oblicze polskiego futbolu. Trenerzy, którzy posiadają pasję, doświadczenie i chęć pracy z młodzieżą, powinni mieć szansę na rozwój zawodowy, a nie być ograniczani przez układy i administracyjne zasady. Konieczne jest wprowadzenie systemu, który ocenia trenerów na podstawie wyników i jakości pracy, a nie tylko na podstawie posiadanych znajomości. Tylko wtedy młodsze pokolenia piłkarzy będą miały szansę trafić w ręce odpowiednich mentorów, którzy odpowiednio poprowadzą ich do sukcesów.
Podsumowanie
Polski system piłkarski stoi przed wielkim wyzwaniem. Zamiast koncentrować się na jakości, pasji i zaangażowaniu, system piłkarski w Polsce wciąż zdominowany jest przez układy, korupcję i nepotyzm. W takim środowisku nie ma miejsca na prawdziwy rozwój, zarówno dla trenerów, jak i młodych piłkarzy. Aby poprawić sytuację, konieczne jest przeprowadzenie głębokich reform, które pozwolą wprowadzić więcej przejrzystości, sprawiedliwości i równości szans w piłce nożnej. Dopóki tego nie zrobimy, polski futbol będzie borykał się z brakiem solidnych fundamentów, na których mogliby wyrosnąć przyszli mistrzowie.